Alacak yaşlandırma tablosu nasıl hazırlanır ve okunur?

Neden gündemde?

Uzayan ödeme süreleri ve konkordato gündemi, işletmelerin yalnız toplam alacağa değil alacağın ne kadar geciktiğine de bakmasını gerekli kılıyor. Google Trends'te “alacak yaşlandırma” için son 24 saat, 7 gün ve 30 günde güvenilir karşılaştırmalı hacim bulunmadı. Konu, tahsilat yönetimi açısından doğrudan uygulanabilir olması ve güncel ödeme riski haberleriyle ilişkisi nedeniyle seçildi.

Tablo nasıl kurulur?

Her açık faturada müşteri, fatura tarihi, vade tarihi, para birimi, fatura tutarı, tahsil edilen tutar ve kalan bakiye bulunmalıdır. Rapor tarihi ile vade tarihi arasındaki fark hesaplanarak faturalar “vadesi gelmemiş”, “1–30 gün”, “31–60 gün”, “61–90 gün” ve “90 gün üzeri” gibi dilimlere ayrılabilir. Dilimler işletmenin satış yapısına göre değiştirilebilir.

Tabloyu yalnız muhasebe kaydı olarak görmemek gerekir. Bir müşterinin geciken tutarı artıyor, ödeme sözü sürekli öteleniyor veya normal sipariş düzeni değişiyorsa bunlar erken uyarı işaretidir. Sigortalı alacaklarda poliçedeki gecikme ve hasar bildirim süreleri ayrıca takip edilmelidir.

Nasıl yorumlanır?

Toplam alacak içinde gecikmiş bakiyenin payı, en büyük on müşterinin gecikmesi ve her ay bir üst gecikme dilimine geçen fatura tutarı izlenebilir. Tek bir müşterinin küçük gecikmesi ile birçok müşteride eş zamanlı bozulma aynı risk değildir. Değerlendirme; müşteri, sektör, satış temsilcisi ve vade türü bazında yapılmalıdır.

Haftalık kontrol listesi

• Açık faturaları banka tahsilatlarıyla mutabık hale getirin.
• Vade tarihi eksik veya hatalı kayıtları düzeltin.
• Gecikme dilimi değişen müşterileri ayrı raporlayın.
• Ödeme sözü verilen tarihleri ve görüşme notlarını kaydedin.
• Yeni siparişi mevcut açık bakiye ve kredi limitiyle birlikte kontrol edin.
• Poliçedeki gecikme/hasar bildirim süreleri için otomatik uyarı kurun.
• Şüpheli alacak ve karşılık değerlendirmesini mali müşavirinizle yapın.

Yaşlandırma tablosu tek başına müşterinin ödeme gücünü veya sigorta teminatını belirlemez. Muhasebe, hukuki takip ve poliçe bildirimleri güncel kurallara göre ayrıca değerlendirilmelidir.